Krok 7: Santosha. 10 pierwszych kroków jogi.

Sztuka bycia szczęśliwym człowiekiem.

Jest to siódmy artykuł z serii „10 pierwszych kroków jogi”.


Santosha, czyli zadowolenie.


Druga Niyama – Santosha – ma bardzo proste tłumaczenie: „zadowolenie”. Jednak ponownie, za tym prostym słowem, które zna i używa każdy, kryje się wieloznaczność i głębia interpretacji oraz praktyki. Bo jak praktykować zadowolenie? Czy to w ogóle możliwe, żeby być ciągle zadowolonym ze swojego życia? W pierwszej chwili pojawia się bunt i opór. Napływają do głowy miliony smutnych i przygnębiających wspomnień i refleksji… Jak miałabym być zadowolona, widząc tyle zła, tragedii i smutku na świecie?

Jeżeli czytasz już kolejny mój wpis, to na pewno nie zaskoczy Cię, że w pierwszej kolejności zaproszę Cię do spojrzenia na praktykę, jaką jest Santosha, z perspektywy siebie. Druga Niyama prowadzi nas w pierwszej kolejności do zbudowania pozytywnej, autentycznej i trwałej relacji ze sobą – tylko osoba, która zbudowała taką relację ze sobą, może zbudować podobne relacje z innymi ludźmi i ze światem.


„Będę zadowolona, gdy…”


W naszym codziennym myśleniu, bardzo powszechne jest uwarunkowywanie swojego zadowolenia od czegoś. 

Będę zadowolona, gdy schudnę.
Będę zadowolona, gdy dostanę lepszą pracę.
Będę zadowolony, gdy skończę studia.
Będę zadowolony, gdy założę rodzinę.

Takich przykładów można mnożyć w nieskończoność! Jestem pewna, że każda osoba, która to czyta, będzie w stanie znaleźć taki przykład ze swojego życia. Jedne będą w pełni świadome - inne będą ukryte głębiej, pod warstwami przekonań, poglądów i utartych schematów oceniania rzeczywistości.
W posiadaniu życiowych celów nie ma nic złego. Wręcz przeciwnie - są one bardzo potrzebne (a jak pokazują badania nad szczęściem, wręcz niezbędne do zdrowego funkcjonowania). Należy jednak pamiętać, że nie możemy uzależniać naszego szczęścia od realizacji tych celów. 

Praktyką, która jest istotnym elementem Santoshy, jest wdzięczność. Żeby osiągnąć stan zadowolenia z “tu i teraz”, z tego co mamy, niezależnie od sytuacji i okoliczności konieczne jest poczucie wdzięczności.

Santosha Sadhana.


Zgłębiając czym jest jogiczna Santosha, można trafić też na jej szerszy aspekt – Santosha Sadhana. Sadhana oznacza wysiłek, jaki należy włożyć w to, żeby osiągnąć w czymś perfekcję. Santosha Sadhana oznacza więc wysiłek, który wkładamy w to, żeby osiągnąć mistrzostwo w byciu szczęśliwym człowiekiem. Jest to bardzo jogiczne podejście do tematu. Poprzez praktykę możemy osiągnąć mistrzostwo we wszystkim – również w czymś tak pozornie ulotnym, jak poczucie zadowolenia z życia.

Bycie w dorosłym życiu naturalnie szczęśliwym i zainspirowanym, nie jest czymś naturalnym, co przychodzi większości z lekkością. Jest to umiejętność, przynależna dzieciom i często tracona w miarę dorastania, jednak dzięki praktyce – nadal możliwa do osiągnięcia. Każdy człowiek posiada naturalny instynkt, który każe mu poszukiwać szczęścia. Świadomie lub nieświadomie, ale zawsze podążamy za tym celem. Umiejętność wsłuchania się w ten swój wewnętrzny instynkt staje się naszym przewodnikiem. Szczęście manifestuje się na dwóch ścieżkach w naszym życiu: ekstrawertycznej i introwertycznej. Żeby osiągnąć stan równowagi, najlepiej korzystać i rozwijać się w obu.

  1. Sfera zewnętrzna. Ścieżka ekstrawertyczna. Jest to obecnie dominująca sfera w naszym kręgu kulturowym. Wiele osób uzależnia swoje szczęście od czynników zewnętrznych i to w nich dostrzega powody do odczuwania go. Szczęście ma nieść to, co ktoś posiada lub co osiągnął. Podziwiane i uważane za szczęśliwe są osoby bogate, posiadające wiele dóbr materialnych, odnoszące wyjątkowe sukcesy naukowe lub zawodowe. Charakterystyczne dla tego rodzaju szczęścia jest specyficzne poczucie wewnętrznej pustki, którą można jedynie zagłuszać, ale nie da się jej zlikwidować tą metodą. Ta wewnętrzna pustka w głębi serca staje się stałym elementem życia osób, które uzależniają swoje szczęście i zadowolenie od czynników zewnętrznych. Takie osoby są też narażone na wpadnięcie w krąg pożądania – osiągnę jedną rzecz i wtedy poczuję szczęście. Osiąga ją, ale szczęście nie nadchodzi, więc stawia sobie kolejny cel i myśli, że jak go osiągnie to wtedy już na pewno to szczęście nadejdzie! Jednak ono nie nadchodzi, zamiast tego rośnie poczucie wewnętrznej pustki. Czy to oznacza, że powinniśmy porzucić stawianie sobie celów zewnętrznych? Oczywiście, że nie! Spełnianie takich celów jest czymś wspaniałym, a rozwój jest naszą naturalną potrzebą. Tym co trzeba porzucić, to myślenie, że osiąganie celów zewnętrznych jest tym, co determinuje szczęście i zadowolenie z życia.
  2. Sfera wewnętrzna. Ścieżka introwertyczna. Jest to ścieżka do poczucia szczęścia i zadowolenia, która jest zalecana i podkreślana w rozwoju duchowym – ponieważ szczęście jest doświadczeniem duchowym, niematerialnym. Wiele badań nad psychologią szczęścia również potwierdza jej skuteczność. Szczęście jest czymś, co musimy wypracować i zbudować w sobie – inaczej nigdy samo z siebie nie nadejdzie. Poza przeniesieniem uwagi ku sobie, istotne jest też przeniesienie uwagi do “tu i teraz”. Kiedy człowiek ciągle spogląda w przeszłość lub przyszłość w poszukiwaniu zadowolenia, przegapia to, że szczęście jest zawsze dostępne w chwili obecnej. W realizacji tej ścieżki, poza wdzięcznością, wesprą nas wszystkie pozostałe Yamy i Niyamy.

10 kroków do szczęścia.


Stałe, wewnętrzne zadowolenie z życia jest bardzo głębokim i złożonym stanem. Każdy człowiek musi zbudować swoją indywidualną ścieżkę, żeby to osiągnąć. Jednak, gdy przyjrzymy się wszystkim Yamom i Niyamom, to zauważymy, że właściwie każda z nich ostatecznie ma zaprowadzić nas do Santoshy. Każda z praktyk przeplata się ze sobą, na różnym poziomie, jednak element dążenia do szczęścia jest szczególnie wyrazisty w każdej z nich.

  • Ahimsa – czujemy szczęście, gdy nie ma wokół nas agresji i krzywdy.
  • Satya – czujemy szczęście, gdy żyjemy otoczeni prawdą.
  • Asteya – czujemy szczęście, gdy nie ma naszym życiu oszustwa i kradzieży.
  • Brahmacharya – czujemy szczęście, gdy mamy w naszym życiu odpowiednią dyscyplinę, dzięki której realizujemy swoje cele i marzenia.
  • Shaucha – czujemy szczęście, gdy nasze ciało, umysł i dusza są czyste.
  • Tapa – czujemy szczęście, gdy w naszym życiu panuje równowaga.
  • Swadhyaya – czujemy szczęście, gdy rozumiemy siebie.
  • Ishwara Pranidhana – czujemy szczęście, gdy akceptujemy istnienie sił i praw wyższych oraz potrafimy się im poddać.

Santosha. Podsumowanie.


Nasze szczęście zależy od nas samych – napisał Arystoteles i gdyby w swoich czasach spotkał się z Patanjalim, to tych dwóch mędrców mogłoby sobie w tej sprawie przybić piątkę. Bycie prawdziwie szczęśliwym jest nagrodą za pracę, jaką wkładamy w swój rozwój, samopoznanie i samorealizację życiowego potencjału. Wymaga wysiłku, ale to właśnie dzięki temu daje ogromną satysfakcję, gdy się je osiągnie. Gdy już raz osiągniesz ten piękny stan wewnętrznego, spokojnego, harmonijnego szczęścia, płynącego z prosto z transcendencji swojego istnienia – to uczucie już nigdy Cię nie opuści. To uczucie jest od zawsze Twoje i będzie na zawsze z Tobą, tylko musisz otworzyć oczy i serce i je dostrzec w głębi siebie, a nie na zewnątrz.

Masz jakieś przemyślenia po przeczytaniu tego tekstu? Daj mi znać w komentarzu pod postem lub filmem!

Praktyka jogi, to przede wszystkim wgląd i doświadczanie – dlatego stworzyłam dla Ciebie relaksację prowadzoną z misami tybetańskimi i dzwonkami Koshi. Podczas tej relaksacji zapraszam Cię do refleksji, czym Satya jest lub może być dla Ciebie.


Ponieważ jest to live act (nagranie jak gram jest na żywo – zero cięć!) najlepiej słucha się go w słuchawkach.


📅 13 września 2022