Otul swoje życie czystością.
Jest to szósty artykuł z serii „10 pierwszych kroków”.
Shaucha. Wstęp.
W pięciu poprzednich artykułach omówiłam pięć elementów pierwszego kroku jogi. Drugi krok na 8-stopniowej drabinie jogi, również składa się z pięciu elementów. Niyamy to zestaw dyscyplin, zachowań i duchowych obserwacji, które musi wprowadzić osoba praktykująca jogę, żeby realizować jej drogę w sposób uporządkowany i klarowny. Zdaję sobie sprawę, że w Polsce, większość osób koncentruje swoją praktykę na asanach i bardzo trzyma się poglądu o tym, że nie trzeba zaglądać do teorii, bo wszystko przyjdzie z praktyką – jednak takie podejście jest trochę, jak wyważanie otwartych drzwi. W Jogasutrach wszystko jest wspaniale opisane i naprawdę każdy, rozpoczynający swoją przygodę z jogą, nie musi odkrywać koła na nowo. Wiele pokoleń mądrych ludzi przed nami już to zrobiło i opisało. Korzystajcie z tej wiedzy z otwartością!
O Niyamach pomyśl, jak o pozytywnej dyscyplinie dla zdrowego i szczęśliwego życia.
Pierwsza Niyama – Shaucha – oznacza czystość. Czystość na poziomie ciała, życia, umysłu i ducha. Czystość to ogromny temat w jodze! Dzisiaj utrzymywanie higieny osobistej jest dla nas czymś oczywistym, ale przypominam, że Jogasutry zostały spisane ponad 2000 lat temu! W tym wpisie skupię się tylko na przedstawieniu kilku najbardziej podstawowych wątków, przede wszystkim na czystości naszego fizycznego Ja.


Panchakoshas, czyli warstwy ludzkiego Ja.
Słowo „kosha” oznacza „poziom”, „warstwa” lub „opakowanie”. Nazwa ta nawiązuje do skojarzenia ludzkiego Ja do muszli. Zostały opisane w księdze Taitriya Upanishad.
Każdy posiada pięć takich warstw w podanej kolejności:
- Annamaya kosha – warstwa fizyczna, która jest stworzona z tego, co spożywamy. Pobiera energię z jedzenia. Jego czystość i funkcjonowanie zależy od jakości jedzenia.
- Pranamaya kosha – warstwa witalna lub energetyczna. Odpowiada za nasz poziom energii do życia i takich aktywności, jak np. działanie, tworzenie, praca, myślenie, ruch. Dbamy o czystość tej warstwy poprzez utrzymywanie jej odpowiedniej aktywności – w jodze dba o to przede wszystkim praktyka asan, medytacji oraz liczne techniki oddechowe.
- Monomaya kosha – warstwa mentalna lub emocjonalna. Jest odpowiedzialna za nasze stany psychiczne, odczucia i emocje. Dbamy o jej czystość poprzez takie praktyki, jak medytacja, paksa-pratipaksa i relaksacja.
- Vijnanamaya kosha – warstwa intelektualna i myślowa. Odpowiada za racjonalność, percepcję, rozumienie i podejmowanie decyzji. Dbamy o nią poprzez utrzymywanie odpowiedniej aktywności intelektualnej, naukę, analizę naszych decyzji oraz medytację.
- Anandamaya kosha – warstwa pokoju lub błogosławieństwa. Odpowiada za doświadczanie naszej duchowości. Dbamy o nią poprzez rozwój duchowy i praktykę ośmiu kroków jogi.
Dbając o swoją czystość, należy zadbać o wszystkie te warstwy. Każda kolejna warstwa jest coraz bardziej subtelna, ale wszystkie są ze sobą połączone. Gdy zaniedbamy jedną, to to zaniedbanie rozniesie się na pozostałe.
Przykład na działaniu stresu: Jeżeli nie dbamy o stan czystości naszej warstwy emocjonalnej, Monomaya kosha, i utrzymuje się ona w przewlekłym stresie, to ten stres najpierw przeniesie się na Pranamaya kosha, infekując naszą energię do życia. Zaczniemy odczuwać przewlekłe zmęczenie i niechęć do działania. Następnie przeniesie się na nasze ciało, Annamaya kosha, i będzie objawiać się różnymi chorobami. W naszym kręgu nauki nazywamy to Psychosomatyką, a takie choroby – psychosomatycznymi. Polska Agencja Prasowa podaje, że do najczęstszych chorób wywoływanych przewlekłym stresem należą:
- infekcje (grypa, przeziębienie, opryszczka),
- stany zapalne,
- bóle (głowy, mięśni, kręgosłupa, szyi, ramion, żołądka),
- bezsenność,
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe (zgaga, zaparcia, biegunki, wrzody),
- zaburzenia seksualne,
- obniżenie płodności,
- choroby skóry
- choroby autoimmunologiczne,
- choroby psychiczne,
- oraz wiele innych.
Annamaya Kosha – czystość ciała.

Klasyczne pismo jogi, Hatha Yoga Pradipika, prezentuje nam bardzo bogaty zbiór zabiegów higienicznych, nazywanych Shatkarmas:
- Neti – płukanie zatok. Polecane zwłaszcza, gdy żyjemy w miastach i do naszych dróg oddechowych dostaje się dużo zanieczyszczeń z powietrza.
- Dhauti – oczyszczenie całego przewodu pokarmowego. Jest to zbiór bardzo wielu technik, niektóre są mocno kontrowersyjne, ale to temat na inny wpis. W swoim najprostszym wydaniu można to robić, poprzez rozpoczynanie dnia od wypicia ciepłej wody, mycie zębów i czyszczenie uszu.
- Nauli – technika oczyszczająco-oddechowa, która jednocześnie masuje nasze organy wewnętrzne.
- Bhasti – coś w rodzaju naszej hydrokolonoskopii.
- Oddech Kapalabhati.
- Trataka – ćwiczenia oczu.
Jak widać, utrzymywanie higieny jest bardzo istotnym elementem ścieżki jogina. Ilość wykładów o praktykach higienicznych i oczyszczających była dla mnie największym zaskoczeniem na kursie nauczycielskim w Mumbajskim Instytucie Jogi. Należy dbać o siebie od podstaw, bo „w zdrowym ciele, zdrowy duch”!
Pranamaya Kosha – czystość witalna.
Podejrzewam, że nikogo, kto zjawi się na tym blogu nie muszę przekonywać, że ruch to zdrowie! Joga ma w tym obszarze bardzo dużo do zaoferowania, szczególnie współczesna joga posturalna, tworzona przez wielu niesamowitych nauczycieli, lekarzy i naukowców.
HISTORYCZNY OFF-TOPIC: Joga, jaką większość zna, pełna wymyślnych pozycji, to w kontekście historii jogi, bardzo nowy nurt. Powstała ona w XX wieku i za jej twórców uważa się joginów: ● Krishnamacharya – najbardziej znany w naszym kręgu kulturowym za sprawą jego uczniów takich jak: Indra Devi, B.K.S. Iyengar, K. Pattabhi Jois, Srivatsa Ramaswami, A.G. Mohan i ich wizji nauczania jogi. ● Swami Kuvalayananda - indyjski naukowiec, autor monumentalnych badań praktyk jogi, pionier współczesnych akademickich badań jogi i indyjskiego systemu wychowania fizycznego, założyciel Kaivalyadhama Institute, popularyzator hathajogi na świecie. ● Swami Śivananda - nauczyciel duchowy, z wykształcenia lekarz i zwolennik filozofii wedanty. ● Śri Yogendra – założyciel najstarszego na świecie Mumbajskiego Instytutu Jogi (1918). Od 1912 popularyzował jogę w USA. Twórca wielu uproszczonych technik jogi, które miały umożliwić praktykę każdemu. Wprowadził koncepcję dynamicznej pracy w asanach, połączonej z rytmicznym oddechem, zwanym „Rytm Yogendry”. Uważał, że joga powinna być dostępna dla wszystkich. Instytut do dziś intensywnie zajmuje się działalnością edukacyjną, aktywistyczną i charytatywną. Autor wielu książek i badań. Jego żona Sitadevi Yogendra również nauczała jogi i otwierała ją dla kobiet. Jest autorką pierwszej współczesnej książki jogi dla kobiet, napisanej przez kobietę (1934). Mumbajski Instytutu Jogi działa nieprzerwanie intensywnie, szerząc idee równouprawnienia, otwartości i niesienia pomocy. Obecna Dyrektorka instytutu Dr Hansaji Yogendra jest pierwszą na świecie kobietą-guru, która została dopuszczona do pełnienia wielu funkcji w organizacjach jogowych w Indiach i na świecie, dlatego jest nazywana „Pierwszą damą Jogi”. Od 2016 roku MIJ jest pierwszą szkołą w Indiach, która otrzymała certyfikat QCI (Quality Council of India), uprawniający do kształcenia nauczycieli. Dzięki temu, otrzymują dotacje rządowe na kształcenie nauczycieli jogi oraz utrzymują niską cenę kursu, żeby zachować jego inkluzywność. Miałam przyjemność ukończyć swój kurs nauczycielski właśnie w tym instytucie. Jeżeli interesuje Cię ten kurs, zajrzyj na stronę instytutu - https://theyogainstitute.org/
Głównymi technikami, które pomagają nam utrzymać czystą witalność są:
- Asany – pozycje, w jakich ustawiamy ciało. Nie chodzi w nich tylko o aktywność fizyczną. Kluczowe jest holistyczne podejście – w asanie ustawiamy w pozycji nasze ciało, oddech i umysł, tak, by skoordynować ich pracę w całość. W praktyce asan poszukujemy stabilności i wygody.
- Pranayamy – szerzej znane jako techniki oddechowe, ale ponownie nie chodzi w nich tylko o wykonywanie ćwiczeń oddechowych. Prana oznacza też energię. To oddech jest językiem naszego ciała, poprzez który możemy nawiązać z nim komunikację. Gdy umiesz słuchać języka swojego oddechu – czujesz pełne połączenie ze swoim ciałem. Gdy poczujesz to połączenie, pojawia się możliwość świadomego kierowania energiami w nim.
- Medytacja – utrzymywanie niezakłóconej, ciągłej koncentracji umysłu.

Shaucha. Podsumowanie.
Joga to bardzo rozbudowany system do dbania o wszystkie aspekty naszego zdrowia! Jak widzisz po pierwszej Niyamie, niczego nie pominięto, łącznie ze zdrowiem psychicznym. Jest to dla mnie szczególnie interesujące, bo Psychologia Zdrowia i profilaktyka zdrowia psychicznego to u nas bardzo młody temat. Psychologia Zdrowia została formalnie uznana dopiero 1979 roku! Joga, która interesuje się funkcjonowaniem zdrowia człowieka o wiele dłużej, oferuje nam wiele interesujących technik i wglądów wielu pokoleń praktyków. Shaucha może nie wydaje się nam niczym oszałamiającym i zaskakującym, jednak zachęcam Cię, by poprzez jej praktykę, spojrzeć świeżym i świadomym okiem na to, jak dbasz o swoje zdrowie fizyczne, emocjonalne, intelektualne i duchowe.
Masz jakieś przemyślenia po przeczytaniu tego tekstu? Daj mi znać w komentarzu pod postem na Instagramie/Facebooku lub pod filmem na YouTube.
Praktyka jogi, to przede wszystkim wgląd i doświadczanie – dlatego stworzyłam dla Ciebie relaksację prowadzoną z misami tybetańskimi i dzwonkami Koshi. Podczas tej relaksacji zapraszam Cię do refleksji, czym Shaucha jest lub może być dla Ciebie.
Ponieważ jest to live act (nagranie jak gram jest na żywo – zero cięć!) najlepiej słucha się go w słuchawkach.