Życie bez kradzieży.
Jest to trzeci artykuł z serii „10 pierwszych kroków”.
Asteya jest to trzecia Yama, czyli norma etyczna jogi. Oznacza „nie kraść”. „A” w sanskrycie to zaprzeczenie, a „steya” – to kradzież. Za tłumaczenie tego słowa uznaje się również „łakomienie się na cudze”. Jest to bardzo uniwersalna zasada, która pojawia się w praktycznie w każdym systemie etycznym i prawnym na świecie. W najpopularniejszym w naszym kręgu kulturowym systemie uczącym moralności, w 10 przykazaniach, występuje dokładnie ten sam punkt, żeby nie kraść i nie pożądać żadnej rzeczy naszego bliźniego. W tym wpisie nie będę ograniczać się do pierwszych skojarzeń, ale postaram się przybliżyć jak szeroką, wielowymiarową i wartą zainteresowania praktyką jest Asteya.
Asteya. Rodzaje kradzieży.

| Kradzież fizyczna | czyli zabranie komuś jego własności. Jest to najbardziej oczywisty punkt i zwykle, gdy mówi się o kradzieży, to właśnie ten rodzaj przychodzi w pierwszej kolejności na myśl. Wobec innych ludzi jest on powszechnie potępiany we wszystkich kulturach i społeczeństwach oraz zakazany prawnie. W ten rodzaj kradzieży wchodzi również okradanie z życia, ponieważ życie jest własnością każdej istoty, która je posiada. W tym aspekcie bywa już kulturowo bardzo różnie przyjęte, komu możemy odbierać życie, a komu nie. Asteya nie pozostawia jednak w tej kwestii wątpliwości. Poprzez jej praktykę dążymy do tego żeby nie odbierać życia nikomu – ani człowiekowi, ani zwierzęciu.
| Kradzież mentalna | zanim dopuścimy się kradzieży fizycznej, musimy przygotować nasz umysł do tego. Posiadamy wewnętrzną blokadę przed odbieraniem innym ich własności. Każda kradzież zaczyna się od myśli, że chcemy komuś coś odebrać. Już sama próba złamania swojego wewnętrznego oporu jest pewnym rodzajem kradzieży. Planujemy okraść inną osobę i jednocześnie okradamy siebie z moralności, dobroci, a często też – z szacunku do siebie. W praktyce Asteyi dbamy o to, by nie pielęgnować takich myśli. Pozwalamy im odpływać od razu, gdy się pojawią.
| Unikanie ponoszenia równych kosztów fizycznie | można to zaliczyć do kradzieży fizycznej, ale pomyślałam, że warto o tym wspomnieć jako osobny punkt. Wiele osób już zdążyło się do takiego sposobu kradzieży przekonać, traktując go jako lekkie przewinienie. Niektórzy uczynili sobie z takiego sposobu drobnych kradzieży styl życia. Jeżdżenie na gapę, kupowanie tańszej usługi i korzystanie z droższej, gdy zdarzy się okazja, „wbijanie” się na różne wydarzenia bez płacenia lub kombinowanie, jak zapłacić mniej niż inni, bez ich wiedzy. Joga podkreśla znaczenie naszych zobowiązań wobec społeczeństwa. W Indiach podkreśla się ten aspekt praktyki o wiele bardziej, ponieważ ich kultura jest bardziej kolektywna. W naszej kulturze indywidualistycznej, więcej osób skupia się właśnie nad aspektami praktyki w odniesieniu do siebie, niż w odniesieniu do swojej grupy lub społeczności, ale myślę, że to temat na osobny wpis.
| Unikanie ponoszenia równych kosztów społecznych, mentalnych i emocjonalnych | żyjąc w społeczeństwie, cały czas uczestniczymy we wzajemnej wymianie na wielu płaszczyznach: fizycznej, mentalnej, emocjonalnej, energetycznej… Coś dajemy, coś dostajemy. Zawieramy ze sobą pisane i niepisane umowy. Żyjemy otoczeni różnymi zasadami, które regulują w naszej kulturze różne rodzaje umów społecznych i na tych podstawach reagujemy emocjonalnie na zachowania innych osób.
Przykłady:
- Najczęściej przytaczanym w tym kontekście przykładem jest punktualność. Umawiamy się na konkretną godzinę, zawierając ze sobą pewną umowę i oczekujemy, że wszystkie strony, które ją zawarły, zjawią się o danej godzinie w umówionym miejscu. W praktyce jogi odnosimy się z dużym szacunkiem do czasu. Kiedy ktoś się spóźnia, okrada w pewien sposób z tego czasu innych, którzy przyszli punktualnie i teraz muszą czekać na spóźnioną osobę.
- Podobnie jest z podziałem zadań. Kiedy umawiamy się z kimś, że osoba A wykonana zadanie X, a osoba B wykona zadanie Y, a następnie osoba B nie wywiązuje się ze swojego zadania i osoba A musi wykonać zadanie X i Y, to znaczy, że osoba B okradła ją z jej zasobów. Okradła ją z czasu i energii, którą osoba A musiała włożyć w wykonanie obu zadań, zamiast tylko w jedno. To wyjaśnienie może wydawać się nieco zawiłe, ale jak przeczytasz przykłady, to zobaczysz, że są to sytuacje, które zdarzają się bardzo często i każdy z nas miał z czymś takim do czynienia:
Przykład 1. Grupa studentów dostaje do wykonania zadanie semestralne. Dokonują podziału zadań. W trakcie prac okazuje się, że jedna osoba nie zrobiła swojej części zadania i pozostali studenci muszą to dokończyć za nią, by wszyscy otrzymali zaliczenie. Osoba, która nie wykonała zadania i tak otrzymuje ocenę. Ona może uważać się za „sprytną”, ale w kontekście praktyki Asteyi okradła swoich znajomych.
Przykład 2. Balbina i Bolek postanawiają zamieszkać razem. Ustalają, że będą się dzielić obowiązkami domowymi po połowie. Po zamieszkaniu, Bolek szybko traci zainteresowanie zadaniami i ich coraz większą część zaczyna przesuwać na Balbinę. Bolek nie widzi w tym problemu i nie rozumie frustracji Balbiny. Jednak negatywne emocje, które się w niej pojawiają z powodu złamania umowy, są zrozumiałe. Bolek okrada ją z jej czasu i energii. Czerpie większe korzyści społeczne i mentalne, ponieważ Balbina wykonuje wszystkie czynności związane z obowiązkami domowymi, a on może wykorzystać zyskany czas i energię na inne, wybrane przez siebie czynności.
Kogo i co okradamy?
Podobnie jak w poprzednich praktykach Ahimsy i Satyi, tak i tutaj możemy okradać: siebie, ludzi wokół oraz środowisko i nasz świat. Do tych obszarów możemy odnieść każdy z rodzajów kradzieży. O każdym z obszarów można pisać bardzo dużo, jednak ponownie skupię się na aspekcie najbliższym – okradania siebie, ponieważ jest to coś, na co każdy z nas ma realny wpływ. Rozwijając siebie, zmieniając nasze podejście do niektórych spraw, jesteśmy w stanie zmienić też świat wokół nas.

Asteya. Jak okradam siebie?

W pierwszej chwili można zadać sobie pytanie: „Jak można okraść siebie?”. Jednak po przeczytaniu poprzednich punktów, pewnie już możesz zauważyć, że Asteya to bardzo szeroko rozumiane pojęcie kradzieży. Podobnie jak tłumaczyłam w poprzednich artykułach, tak i teraz – praktykę Asteyi rozpoczynamy od siebie. Praktykując medytację uczymy się, że nasz przepływ myśli jest czymś, co możemy kontrolować za pomocą naszej samoświadomości. Joga uznaje wolność woli człowieka do tego, ku czemu kierujemy nasze myśli i uwagę. Podkreśla też konieczność rozwijania swojej świadomości, żeby móc robić to coraz sprawniej. Dlatego, jeżeli jako człowiek decydujemy się nie pracować nad swoim rozwojem – okradamy się z możliwości do prowadzenia coraz lepszego i bardziej spełnionego życia. Okradamy się też z możliwości osiągnięcia oświecenia i wyrwania się z kręgu cierpienia – są to najwyższe cele duchowe jogi, dlatego w tym kontekście jest to ogromna kradzież wobec siebie.
Ponieważ ten wpis kieruję do osób rozpoczynających swoją przygodę z zagłębianiem się w praktykę jogi, więcej uwagi poświęcę teraz tym bliższym naszemu codziennemu życiu rodzajom okradania siebie. Są to obszary praktyki Asteyi, którym warto się przyjrzeć w pierwszej kolejności.
OFF-TOPIC: Czasem pada wątpliwość, czy powinniśmy korzystać z tego wspaniałego, starożytnego systemu rozwoju do rozwiązywania swoich „małych”, codziennych problemów? Zawsze wracam wtedy myślami do jednego z wykładów, w którym brałam udział. Na kursie nauczycielskim w Mumbajskim Instytucie Jogi, w czasie dyskusji na ten temat, nauczycielka powiedziała, że przychodzi do Instytutu bardzo dużo osób, które interesują korzyści płynące z praktyki jogi, ale wcale nie chcą jej zgłębiać tak bardzo, żeby osiągnąć oświecenie i to też jest OK! Każdy może wziąć z praktyki jogi tyle, ile potrzebuje w danym okresie życia. Nie każdy musi chcieć wchodzić w to na 100% i zostawać oświeconym joginem. Joga jest dobrem, które powinno być dostępne dla całej ludzkości. Jeżeli ktoś chce tylko poczuć się lepiej w codziennym życiu, zrelaksować, lepiej radzić sobie ze stresem czy bólem pleców - też może korzystać z jogi! Naszą rolą, jako nauczycieli, jest uszanować miejsce rozwoju, w którym jest każda osoba i pomóc jej, dopasowując praktykę do jej potrzeb i poziomu.
- Okradanie siebie ze szczęścia. Dzięki praktyce, poczucie szczęścia staje się naszym wyborem. Często nie możemy wybrać wydarzeń w naszym życiu, ale zawsze mamy wybór, jakie myśli w tej sytuacji uznamy za ważne i warte kierowania się nimi. Wiele osób żyje w poczuciu, że nie ma żadnego wpływu na swoje życie i szczęście. Myślą, że to inni podejmują decyzję za nich, albo nawet samodzielnie oddają swoją decyzyjność w ręce innych. Dostrzegają i skupiają swoją uwagę tylko na tym, czego im brakuje, a nie poświęcają uwagi temu, co mają. Dlatego tak ważna i wspierająca jest praktyka wdzięczności. Dzięki wdzięczności możemy dostrzec to, co mamy i postawić krok w kierunku nieokradania się ze szczęścia.
- Okradanie siebie z wewnętrznego spokoju. Żyjemy w świecie wszechobecnego stresu. Nasze codzienne życie, praca, myśli są podkręcone do maksimum tak bardzo, że wiele osób nie odczuwa wewnętrznego spokoju nigdy lub bardzo rzadko, a powinien to być stan umysłu z którym spotykamy się codziennie! Jeżeli nie podejmujemy żadnych działań, żeby do takich spotkań dochodziło, to w praktyce okradamy się z tego naturalnego dla nas stanu. Bardzo istotnym elementem praktyki jogi jest medytacja, ponieważ wspiera nas ona w tym, żeby codziennie spotkać się ze sobą i zajrzeć w głąb siebie, z perspektywy pełnego spokoju umysłu.
- Okradanie siebie z czasu. Często, w codziennej gonitwie myśli i wydarzeń, jesteśmy cały czas w przeszłości lub przyszłości. Kiedy zajmujemy się rozpamiętywaniem tego, co było, na zmianę z ruminowaniem tego, co może się wydarzyć – wydarzenia chwili obecnej zaczynają nam uciekać przez palce. Życie trwa tu i teraz! Gdy nauczymy się życia w chwili obecnej, dostrzegania tego, co się dzieje tu i teraz, zmieni się jakość doświadczania upływu czasu. Wiele osób utyka myślami w przeszłości lub przyszłości. Tak bardzo skupiają się na czymś, co już minęło, że okradają się z życia w teraźniejszości. Podobnie jest z osobami, które bardzo dużo swoich myśli poświęcają rozmyślaniu o tym, co może się wydarzyć. Niezliczone scenariusze, które nigdy się nie wydarzają, odbierają możliwość doświadczania tego, co się wydarza naprawdę.
- Okradanie siebie ze swojego przyszłego zdrowia. Zacytuję tutaj klasyka: „Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie, Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił.” Nie dbając o profilaktykę swojego zdrowia, okradamy się z niego w przyszłości. Niby proste i oczywiste, ale, patrząc na nasze społeczeństwo, bardzo trudne do realizacji w praktyce. Myślę, że nie będę się w tym punkcie rozpisywać. W sieci nie brakuje materiałów o profilaktyce zdrowia i o skutkach zaniedbań w tym obszarze, ale nie o tym jest ten wpis. Podkreślam jedynie, że to też jest obszar, któremu możesz się przyjrzeć w ramach praktyki nieokradania siebie oraz Asteya może Cię wspomóc w tym rozwoju.
Asteya. Korzyści z praktyki.
Dzięki praktyce Asteyi możesz poczuć obfitość w swoim życiu i już nigdy nie zaznać poczucia, że czegoś Ci brakuje. Zmieniając swoje nastawienie do posiadania, zmieniasz swoje odczucia wobec tego, co masz i czego potrzebujesz, żeby poczuć satysfakcję i nasycenie. Osoba praktykująca Asteye może poczuć, że ma wszystko czego potrzebuje, niezależnie od tego ile ma, ponieważ posiada najważniejsze – poczucie wewnętrznej obfitości. Znika zazdrość o to, co mają inni, pojawia się wdzięczność za to, co mamy my. To wyjątkowo trudna i niedoceniania praktyka w naszym konsumpcyjnym społeczeństwie. Wychowano nas wśród komunikatów, że zawsze możemy posiadać więcej i potrzebujemy więcej. Istnieją całe trendy w sieci, które opierają się jedynie na tym, by pokazywać innym co się posiada. Istnieją całe gigantyczne marki, które opierają swój cennik głównie na prestiżu. Nie płacisz za realną wartość produktu. Płacisz za „metkę”. Wiele osób identyfikuje się z tymi markami i uważa, że posiadanie takich rzeczy ich definiuje. Myślą, że zakładając ciuchy, czy posiadając sprzęt konkretnej firmy – wyrażają swoje Ja. W naszym społeczeństwie istnieje bardzo silny związek między tym, za kogo się uważamy na podstawie tego co posiadamy i jak się prezentujemy. Widać to nawet w regularnie używanych i powszechnie znanych powiedzeniach: „Zastaw się, a postaw się”, „Jak Cię widzą, tak Cię piszą”, „Mężczyzna jest portfelem kobiety, kobieta jest wizytówką mężczyzny”. Kiedy identyfikujemy się z przedmiotami materialnymi, pojawia się potrzeba zdobycia ich za wszelką cenę. Uświadomienie sobie, że to nie ilość posiadanych pieniędzy czy drogich rzeczy decyduje o naszym poczuciu dostatku – zmienia perspektywę.

Powszechnie uważa się również, że aby coś osiągnąć, czy żeby się dorobić, trzeba coś odebrać innym. Skoro takie są przekonania, to wiele osób w zgodzie z nimi postępuje, nie znając innych ścieżek. Asteya pomaga nam dostrzec, że istnieją inne drogi i rozwiązania. Możemy budować swój życiowy dobrobyt, nie odbierając dobrobytu innym. Jednak, żeby zauważyć te możliwości, najpierw konieczne jest dokonanie zmiany w postrzeganiu rzeczywistości w sobie. Dlatego na początku wspomniałam, że Asteya jest wartą zainteresowania praktyką i uważam, że przynosi nam ogrom korzyści. Mam nadzieję, że po tym wpisie też udało Ci się to dostrzec.
Praktyki wspierające Asteye:
- Praktyka wdzięczności.
- Praktyka współczucia.
- Praktyka dobroci.
- Asany balansujące.
- Afirmacje obfitości.
Masz jakieś przemyślenia po przeczytaniu tego tekstu? Daj mi znać w komentarzu pod postem lub filmem o Asteyi.
Praktyka jogi, to przede wszystkim wgląd i doświadczanie – dlatego stworzyłam dla Ciebie relaksację prowadzoną z misami tybetańskimi i dzwonkami Koshi. Podczas tej relaksacji zapraszam Cię do refleksji, czym Satya jest lub może być dla Ciebie.
Ponieważ jest to live act (nagranie jak gram jest na żywo – zero cięć!) najlepiej słucha się go w słuchawkach.